Jane Goodall: The Voice of the ChimpsJane Goodall: Tiếng nói của loài tinh tinh
Xem trước âm thanh hoàn chỉnh
0:00
0:00
← Bài trướcJane Goodall: Tiến vào thế giới hoang dãBài tiếp theo →Jensen Huang: Giấc mơ của người rửa bát
EN: The verb 'observe' is a verb of perception. When followed by an object and a present participle (V-ing), it describes an action in progress that the subject witnessed.
Tiếng Việt: Động từ 'observe' (quan sát) là một động từ chỉ tri giác. Khi được theo sau bởi một tân ngữ và một phân từ hiện tại (V-ing), nó được dùng để mô tả việc chủ ngữ chứng kiến một hành động đang diễn ra.
I observed the birds building their nest in the tree.
Tôi đã quan sát những con chim đang xây tổ trên cây.
EN: The past perfect tense (had + past participle) is used here within a relative clause to indicate that the naming of the chimpanzee happened before the observation took place.
Tiếng Việt: Thì quá khứ hoàn thành (had + quá khứ phân từ) được dùng ở đây trong một mệnh đề quan hệ, để chỉ rằng hành động 'đặt tên' cho con tinh tinh đã xảy ra trước khi hành động 'quan sát' nó.
He lost the watch that his father had given him.
Anh ấy đã làm mất chiếc đồng hồ mà cha anh ấy đã tặng trước đó.
EN: Jane Goodall's decision to name the chimpanzees (like David Greybeard) instead of numbering them was a major shift in primatology. It acknowledged their individual identities and emotional lives, which was initially seen as unscientific by the academic community.
EN: The conjunction 'because' is used to introduce a subordinate clause that provides the reason or cause for the main action or state.
Tiếng Việt: Liên từ 'because' được dùng để giới thiệu một mệnh đề phụ thuộc, giải thích lý do hoặc nguyên nhân của hành động hoặc trạng thái trong mệnh đề chính.
He stayed home because it was raining heavily.
Anh ấy ở nhà vì trời mưa rất to.
EN: The past simple tense 'believed' is used here to describe a state or opinion that existed in the past, often implying that the belief has since changed.
Tiếng Việt: Thì quá khứ đơn 'believed' được dùng ở đây để mô tả một trạng thái hoặc quan điểm tồn tại trong quá khứ, thường ngụ ý rằng quan điểm đó sau này đã thay đổi.
People once believed that the Earth was flat.
Người ta từng tin rằng trái đất phẳng.
EN: In the mid-20th century, tool-making was considered the defining characteristic of 'Man the Toolmaker.' Jane Goodall's discovery forced the scientific community to redefine humanity or redefine tools.
EN: The sentence uses the Past Simple tense ('challenged') to describe a completed action in the past that had a specific impact. It follows the Subject + Verb + Object structure.
Tiếng Việt: Câu sử dụng thì quá khứ đơn (challenged) để mô tả một hành động đã hoàn thành trong quá khứ và có ảnh hưởng cụ thể. Cấu trúc tuân theo 'chủ ngữ + động từ + tân ngữ'.
The new evidence changed the course of the investigation.
Bằng chứng mới này đã thay đổi hướng điều tra.
EN: The preposition 'about' is used here to introduce the subject matter or topic of the 'scientific beliefs'. It functions as a modifier for the noun phrase.
Tiếng Việt: Giới từ 'about' được dùng ở đây để giới thiệu chủ đề hoặc nội dung của 'niềm tin khoa học'. Nó đóng vai trò là bổ ngữ cho cụm danh từ.
We had a long discussion about environmental protection.
Chúng tôi đã có một cuộc thảo luận dài về việc bảo vệ môi trường.
EN: In the mid-20th century, Western science strictly defined humans as the only tool-makers. Jane Goodall's discovery was culturally and scientifically shocking because it blurred the line between 'man' and 'beast,' which was a fundamental pillar of human identity at the time.
EN: The use of 'what' as a relative pronoun in a nominal clause. Here, 'what makes us human' acts as the object of the preposition 'of', functioning as a noun phrase to describe a concept.
Tiếng Việt: Việc sử dụng 'what' như một đại từ quan hệ trong mệnh đề danh từ. Ở đây, 'what makes us human' làm tân ngữ cho giới từ 'of', có chức năng như một cụm danh từ, dùng để mô tả một khái niệm trừu tượng.
I don't understand what makes him so angry.
Tôi không hiểu điều gì đã khiến anh ấy tức giận đến vậy.
EN: Parallel structure with 'and'. The conjunction 'and' connects two noun phrases: 'the definition of what makes us human' and 'our place in the world', ensuring both parts of the sentence have equal grammatical weight.
Tiếng Việt: Cấu trúc song song với 'and'. Liên từ 'and' nối hai cụm danh từ: 'điều định nghĩa chúng ta là con người' và 'vị trí của chúng ta trên thế giới', đảm bảo hai phần của câu có trọng lượng ngữ pháp tương đương.
The book explores the history of art and its impact on society.
Cuốn sách này khám phá lịch sử của nghệ thuật và ảnh hưởng của nó đối với xã hội.
EN: This sentence refers to Jane Goodall's 1960 discovery that chimpanzees make and use tools. At the time, tool-making was considered the defining characteristic that separated humans from all other animals. Her work forced the scientific community to reconsider the biological and philosophical boundaries between species.
EN: The use of 'something' as a noun phrase in apposition. Here, 'something' acts as a summary word that refers back to the entire preceding clause ('Jane gave each chimpanzee a name and carefully described their individual personalities').
Tiếng Việt: Việc sử dụng 'something' như một cụm danh từ đồng vị ngữ. Ở đây, 'something' đóng vai trò là một từ khái quát, chỉ toàn bộ mệnh đề được đề cập trước đó (việc Jane đặt tên cho tinh tinh và mô tả tính cách của chúng).
He decided to quit his job and travel the world, something his parents found very brave.
Anh ấy quyết định nghỉ việc để đi du lịch vòng quanh thế giới, một điều mà cha mẹ anh ấy thấy rất dũng cảm.
EN: The structure 'criticize A as B'. This pattern is used to express the specific reason or category for which someone or something is being criticized.
Tiếng Việt: Cấu trúc 'criticize A as B' (chỉ trích A là B). Mẫu câu này được dùng để diễn tả lý do hoặc loại cụ thể mà ai đó hoặc điều gì đó bị chỉ trích.
The critics criticized the new movie as being too long and boring.
Các nhà phê bình phim chỉ trích bộ phim mới này là quá dài và nhàm chán.
EN: In the mid-20th century, the scientific community was strictly objective. Giving animals names and attributing 'personalities' to them was seen as anthropomorphism—projecting human traits onto non-humans—which was considered a major taboo in rigorous scientific research. Jane Goodall's persistence eventually changed how we define animal intelligence.
EN: The verb 'introduce' follows the pattern 'introduce A to B', where A is the person/thing being presented and B is the recipient of the introduction.
Tiếng Việt: Động từ 'introduce' tuân theo cấu trúc 'introduce A to B', trong đó A là người hoặc vật được giới thiệu, còn B là đối tượng (người nhận) mà A được giới thiệu đến.
The teacher introduced the new student to the class.
EN: Appositives are nouns or noun phrases that follow another noun to rename or provide more information about it. Here, 'the loving mother' describes 'Flo'.
Tiếng Việt: Đồng vị ngữ (Appositives) là danh từ hoặc cụm danh từ theo sau một danh từ khác để đổi tên hoặc cung cấp thêm thông tin về danh từ đó. Trong câu này, 'the loving mother' mô tả 'Flo'.
My brother, a talented musician, plays the piano every day.
Anh trai tôi, một nhạc sĩ tài năng, chơi piano mỗi ngày.
EN: In the scientific community of the 1960s, giving animals names instead of numbers was considered unprofessional and biased. Jane Goodall's choice to name her subjects humanized them and changed how the public perceived animal intelligence and personality.
EN: Prepositional Phrase as an Adverbial: The phrase 'Through her detailed observations' acts as an adverbial of manner, explaining how the action (proved) was achieved. Placing it at the beginning of the sentence adds emphasis to the method.
Tiếng Việt: Cụm giới từ như trạng ngữ: 'Through her detailed observations' (Thông qua những quan sát chi tiết của cô ấy) ở đây đóng vai trò là cụm trạng ngữ chỉ cách thức, giải thích hành động (chứng minh) được thực hiện như thế nào. Đặt nó ở đầu câu để nhấn mạnh vào phương pháp đó.
Through hard work, he achieved his goals.
Nhờ làm việc chăm chỉ, anh ấy đã đạt được mục tiêu của mình.
EN: Noun Clauses with 'that': The word 'that' introduces a noun clause (that animals have...) which functions as the direct object of the transitive verb 'proved'.
Tiếng Việt: Mệnh đề danh từ với 'that': Từ 'that' giới thiệu một mệnh đề danh từ (rằng động vật sở hữu...), đóng vai trò là tân ngữ trực tiếp của động từ ngoại động từ 'proved' (chứng minh).
Scientists proved that the earth is round.
Các nhà khoa học đã chứng minh rằng trái đất hình cầu.
EN: Jane Goodall's research was revolutionary because, in the mid-20th century, the scientific community strictly avoided attributing human-like traits (anthropomorphism) to animals. Her work bridged the gap between humans and the rest of the animal kingdom.
EN: The correlative conjunction 'not just... but...' (similar to 'not only... but also...') is used to connect two contrasting or supplementary ideas, emphasizing that the second part is also true and often more significant.
Tiếng Việt: Liên từ tương quan 'not just... but...' (tương tự như not only... but also...) được dùng để nối hai ý tương phản hoặc bổ sung, nhấn mạnh rằng phần sau cũng đúng và thường quan trọng hơn.
He is not just a teacher, but a mentor to all his students.
Anh ấy không chỉ là một giáo viên, mà còn là người cố vấn của tất cả học sinh.
EN: The word 'that' functions here as a complementizer to introduce a noun clause. This clause acts as the direct object of the verb 'showed', explaining exactly what was shown to the world.
Tiếng Việt: Từ 'that' ở đây đóng vai trò là từ nối (complementizer) để giới thiệu một mệnh đề danh từ. Mệnh đề này làm tân ngữ trực tiếp của động từ 'showed', nêu chi tiết nội dung cụ thể đã được trình bày với thế giới.
The research showed that regular exercise improves mental health.
Nghiên cứu cho thấy rằng tập thể dục đều đặn có thể cải thiện sức khỏe tâm thần.
EN: In the mid-20th century, the scientific community strictly avoided attributing human-like traits (anthropomorphism) to animals. Jane Goodall's decision to give chimpanzees names and describe their personalities was a radical departure from traditional scientific methods, which typically used numbers to identify subjects.
EN: Present Participle Phrase (V-ing) as a Result: The phrases 'making...' and 'bringing...' are participle phrases that function as an adverbial clause of result. They describe the consequence or outcome of the main action (publishing the work).
Tiếng Việt: Cụm phân từ hiện tại (V-ing) diễn tả kết quả: 'making...' và 'bringing...' là các cụm phân từ, được dùng ở đây như mệnh đề trạng ngữ chỉ kết quả. Chúng mô tả hậu quả hoặc ảnh hưởng do hành động của mệnh đề chính (công bố nghiên cứu) gây ra.
The heavy rain lasted for hours, causing severe flooding in the city.
Trận mưa lớn kéo dài nhiều giờ, gây ra lũ lụt nghiêm trọng cho thành phố.
EN: Compound Object with Parallel Structure: The sentence uses two present participle phrases connected by 'and' to show two simultaneous results of the same action.
Tiếng Việt: Cấu trúc phức hợp với cấu trúc song song: Câu sử dụng hai cụm phân từ hiện tại được nối bằng 'and', dùng để thể hiện hai kết quả xảy ra đồng thời từ cùng một hành động.
He worked hard all year, earning a promotion and gaining his boss's respect.
Anh ấy đã làm việc chăm chỉ cả năm, giành được sự thăng tiến và nhận được sự tôn trọng của sếp.
EN: National Geographic is a world-renowned magazine and organization known for its high-quality photography and scientific reporting. 'Bringing into people's homes' is a metaphor meaning that through the magazine's widespread reach, the general public became familiar with a topic that was previously obscure.
EN: Appositive Phrase: The phrase 'one of the few people...' acts as an appositive, providing extra information about the subject's unique status or clarifying the significance of the preceding clause.
Tiếng Việt: Cụm đồng vị ngữ: Cụm từ 'one of the few people...' đóng vai trò là đồng vị ngữ, dùng để bổ sung ý nghĩa cho vị thế đặc biệt của chủ ngữ, hoặc giải thích thêm tầm quan trọng của mệnh đề trước đó.
He is a brilliant pianist, one of the best in the country.
Anh ấy là một nghệ sĩ piano xuất sắc, một trong những người giỏi nhất cả nước.
EN: Gerund after Preposition: The word 'obtaining' is a gerund (verb + -ing acting as a noun) because it follows the preposition 'without'.
Tiếng Việt: Danh động từ sau giới từ: 'obtaining' là một danh động từ (động từ + -ing đóng vai trò như danh từ), vì nó đứng sau giới từ 'without'.
You cannot succeed without working hard.
Bạn không thể thành công nếu không làm việc chăm chỉ.
EN: In the UK academic system, it is extremely rare to be admitted to a PhD program without a bachelor's degree. This usually only happens for individuals with exceptional field experience or groundbreaking research, highlighting Jane Goodall's unique contribution to science.
EN: The sentence uses the Past Simple tense ('demonstrated') to describe a completed action in the past. It follows the Subject + Verb + Object structure, where the object is a compound noun phrase consisting of two qualities connected by 'and'.
Tiếng Việt: Câu sử dụng thì quá khứ đơn (demonstrated) để mô tả một hành động đã hoàn thành trong quá khứ. Cấu trúc tuân theo 'chủ ngữ + động từ + tân ngữ', trong đó tân ngữ là một cụm danh từ phức hợp gồm hai đặc điểm được nối bằng 'and'.
His hard work proved his commitment to the project.
Sự nỗ lực của anh ấy đã chứng minh sự tận tâm của anh ấy đối với dự án này.
EN: The preposition 'to' is used here to show the direction of 'dedication'. In English, certain abstract nouns like 'dedication', 'commitment', or 'contribution' are followed by the preposition 'to' to indicate the target or field of that effort.
Tiếng Việt: Giới từ 'to' được dùng ở đây để chỉ đối tượng hoặc hướng của 'dedication'. Trong tiếng Anh, một số danh từ trừu tượng như dedication, commitment hoặc contribution được theo sau bởi giới từ 'to' để chỉ mục tiêu hoặc lĩnh vực mà sự nỗ lực đó hướng tới.
She showed great dedication to her studies.
Cô ấy đã thể hiện sự tập trung và tận tâm rất lớn trong học tập.
EN: In academic and professional contexts, 'dedication to one's field' is a high compliment, suggesting that a person's work is not just a job, but a lifelong commitment or calling.
EN: Compound Predicate: This sentence uses two verbs ('spans' and 'continues') connected by the conjunction 'and' to describe actions performed by the same subject ('research'). Both verbs must agree with the singular subject.
Tiếng Việt: Vị ngữ kép: Câu này sử dụng hai động từ ('spans' và 'continues') được nối bằng liên từ 'and', dùng để mô tả các hành động của cùng một chủ ngữ ('research'). Cả hai động từ phải chia theo chủ ngữ số ít.
The project starts in May and ends in December.
Dự án này bắt đầu vào tháng Năm và kết thúc vào tháng Mười Hai.
EN: The verb 'continue' followed by an infinitive (to + verb): This structure is used to indicate that an action or state keeps happening without stopping.
Tiếng Việt: Động từ 'continue' theo sau bởi một động từ nguyên mẫu (to + động từ): Cấu trúc này được dùng để diễn tả một hành động hoặc trạng thái tiếp tục xảy ra mà không dừng lại.
The team continues to work hard despite the setbacks.
Mặc dù gặp thất bại, đội vẫn tiếp tục làm việc chăm chỉ.
EN: Gombe Stream National Park in Tanzania is the site where Jane Goodall began her landmark study of chimpanzees in 1960. Her work there is considered the longest-running study of any animal group in the wild.
EN: The sentence starts with an Adjective Phrase ('Now over 90 years old') that functions as a reduced relative clause, providing additional information about the subject 'Jane'.
Tiếng Việt: Câu bắt đầu bằng một cụm tính từ ('Now over 90 years old') có chức năng như một mệnh đề quan hệ rút gọn, dùng để bổ sung thông tin nền về chủ ngữ 'Jane'.
Exhausted from the long flight, the traveler fell asleep immediately.
Kiệt sức vì chuyến bay dài, vị khách du lịch đã ngủ ngay lập tức.
EN: The Present Participle Phrase ('traveling 300 days a year...') acts as a modifier describing an ongoing action or a simultaneous state of the subject.
Tiếng Việt: Cụm phân từ hiện tại ('traveling 300 days a year...') đóng vai trò là bổ ngữ, mô tả hành động liên tục hoặc trạng thái xảy ra đồng thời của chủ ngữ.
He spent the afternoon in the park, reading a book under a tree.
Anh ấy đã dành cả buổi chiều ở công viên, đọc sách dưới gốc cây.
EN: Jane Goodall is a global icon of environmentalism. The mention of her traveling 300 days a year at age 90+ emphasizes the urgency of conservation efforts and her extraordinary personal commitment, which is highly respected in Western scientific and activist communities.
EN: The 'to-infinitive' (to + base verb) is used here as an adverbial of purpose, explaining 'why' she founded the institute.
Tiếng Việt: Động từ nguyên mẫu có 'to' (to + động từ nguyên thể) được dùng ở đây như trạng ngữ chỉ mục đích, giải thích lý do 'tại sao' cô ấy thành lập hiệp hội đó.
He saved money to buy a new car.
Anh ấy tiết kiệm tiền để mua một chiếc xe mới.
EN: The past simple tense ('founded') is used to describe a completed action that occurred at a specific time in the past.
Tiếng Việt: Thì quá khứ đơn (founded) được dùng để mô tả một hành động đã hoàn thành tại một thời điểm cụ thể trong quá khứ.
The company was founded in 1990.
Công ty này được thành lập vào năm 1990.
EN: The Jane Goodall Institute (JGI) is a global community conservation organization. It is famous for continuing the work Jane Goodall started in Gombe, emphasizing that local people are central to conservation success.
EN: Appositives: A noun or noun phrase (a youth program) placed next to another noun (Roots & Shoots) to identify or explain it. It provides additional information without needing a full sentence.
Tiếng Việt: Đồng vị ngữ (Appositives): Một danh từ hoặc cụm danh từ (a youth program) được đặt bên cạnh một danh từ khác (Roots & Shoots) để nhận dạng hoặc giải thích cho danh từ đó. Nó cung cấp thông tin bổ sung mà không cần một câu hoàn chỉnh.
Mr. Smith, my favorite teacher, is retiring next month.
Ông Smith, giáo viên tôi yêu thích nhất, sẽ nghỉ hưu vào tháng tới.
EN: Relative Clauses with 'that': A dependent clause starting with 'that' (that empowers young people...) used to define or provide essential information about the preceding noun (program).
Tiếng Việt: Mệnh đề quan hệ với 'that': Một mệnh đề phụ thuộc bắt đầu bằng 'that' (that empowers young people...), được dùng để xác định hoặc cung cấp thông tin cần thiết về danh từ đứng trước (program).
I read a book that changed my perspective on life.
Tôi đã đọc một cuốn sách đã thay đổi quan điểm sống của tôi.
EN: Roots & Shoots is a global program founded by Jane Goodall in 1991. The name symbolizes that roots create a firm foundation and shoots seem small but can break through walls to reach the light, representing the power of youth to change the world.
EN: The preposition 'Despite' is used to introduce a contrast. It is followed by a noun phrase (the challenges), not a full clause with a subject and verb.
Tiếng Việt: Giới từ 'Despite' (mặc dù) được dùng để giới thiệu một sự tương phản. Nó được theo sau bởi một cụm danh từ (the challenges), chứ không phải một mệnh đề đầy đủ có chủ ngữ và động từ.
Despite the heavy rain, the football match continued.
Mặc dù trời mưa rất to, trận bóng đá vẫn tiếp tục diễn ra.
EN: The present perfect tense (has seen) is used here to describe an experience that happened at an unspecified time in the past and has relevance to the present.
Tiếng Việt: Thì hiện tại hoàn thành (has seen) được dùng ở đây để mô tả một trải nghiệm xảy ra tại một thời điểm không xác định trong quá khứ và có liên quan đến hiện tại.
He has seen that movie three times already.
Anh ấy đã xem bộ phim đó ba lần rồi.
EN: Jane Goodall is known for her radical optimism. Despite witnessing environmental destruction and animal cruelty, she emphasizes 'reasons for hope,' which has become a central theme of her global activism.
Từ vựng quan trọng với phiên âm IPA, định nghĩa, câu ví dụ và bài kiểm tra tương tác.
Trong ngữ cảnh: Mang tính cách mạng, đột phá, chỉ việc thay đổi hoàn toàn các quan niệm hoặc hệ thống hiện có.
Trong ngữ cảnh: Sự quan sát, chỉ việc nhìn kỹ càng nhằm mục đích khoa học hoặc nghiên cứu.
Trong ngữ cảnh: Phi khoa học, không phù hợp với các nguyên tắc khoa học.
Trong ngữ cảnh: Mang tính đột phá, sáng tạo, chỉ việc đạt được bước tiến quan trọng trong một lĩnh vực nào đó.
Trong ngữ cảnh: Đạt được, giành được (bằng cấp, giấy phép, v.v.).
Trong ngữ cảnh: Xuất sắc, vượt trội, chỉ mức độ cao hơn hẳn mức trung bình.
Trong ngữ cảnh: Tiên phong, mở đường, chỉ việc dẫn đầu nghiên cứu trong một lĩnh vực mới.
Trong ngữ cảnh: Không biết mệt mỏi, cần cù không ngừng nghỉ.
Trong ngữ cảnh: (Sự) bảo tồn, bảo vệ (tài nguyên thiên nhiên, động thực vật).
Trong ngữ cảnh: Trao quyền, tiếp sức, giúp ai đó có khả năng làm việc gì đó.
Cụm từ kèm nhãn loại, định nghĩa song ngữ, ghi chú sử dụng và câu ví dụ.
To search for or try to catch something (literally or figuratively).
Câu, tìm kiếm, cố gắng đạt được.
To have a strong effect on someone or something.
Tạo ra tác động, phát huy tác dụng.
To extend across a specific period of time or distance.
Kéo dài, trải dài (trong một khoảng thời gian).
To question or doubt the truth or validity of existing ideas.
Thách thức quan niệm, nghi ngờ niềm tin.
Individuals (animals or humans) that are being observed or experimented upon in a study.
Đối tượng nghiên cứu; người tham gia thí nghiệm
A particular branch of study or sphere of professional activity.
Lĩnh vực; phạm vi chuyên môn