Hiểu rõ say, tell, speak, talk một lần và mãi mãi: Chọn đúng bốn từ "nói" chỉ với ba câu hỏi
Trong tiếng Việt chỉ có một từ "nói", nhưng sang tiếng Anh lại được chia thành bốn động từ say, tell, speak, talk. Chẳng trách nhiều người cứ mở miệng ra là ngập ngừng: "Tôi muốn nói tiếng Anh" là say English hay speak English? "Anh ấy nói với tôi sự thật" là said me hay told me?
Đừng lo lắng, bốn từ này thực chất có sự phân chia nhiệm vụ rất rõ ràng. Bạn không cần phải học thuộc lòng một đống quy tắc, chỉ cần học cách tự hỏi mình ba câu hỏi đơn giản là có thể chọn đúng ngay lập tức trước khi nói. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ chỉ ra từng lỗi sai thực tế phổ biến nhất để bạn đối chiếu.
Trước tiên, hãy ghi nhớ "tính cách" của bốn từ này
Trước khi đi vào các câu hỏi, hãy cùng làm quen nhanh với chúng:
- say: Tập trung vào "nội dung được nói", phía sau thường đi kèm với nội dung lời nói.
- tell: Tập trung vào "bảo ai đó cái gì", phía sau hầu như luôn đi kèm với "người".
- speak: Thiên về "sử dụng một ngôn ngữ nào đó" hoặc "phát biểu" trang trọng hơn.
- talk: Thiên về "trò chuyện, thảo luận", mang cảm giác đối thoại tương tác hai chiều.
Nếu hiện tại bạn chưa hiểu rõ lắm thì cũng không sao, ba câu hỏi dưới đây sẽ giúp bạn liên kết chúng lại với nhau.
Câu hỏi thứ nhất: Phía sau có đi kèm với "người" không?
Đây là cách nhanh nhất để phân biệt say và tell.
Sau tell bắt buộc phải đi kèm với người trước (tell someone), đây là lỗi sai mà người học thường gặp nhất:
He said me the truth.✗ → He told me the truth. ✓ (Anh ấy đã nói cho tôi biết sự thật.)Can you say me your phone number?✗ → Can you tell me your phone number? ✓ (Bạn có thể cho tôi biết số điện thoại của bạn không?)She said us a story.✗ → She told us a story. ✓ (Cô ấy đã kể cho chúng tôi nghe một câu chuyện.)
Mẹo quyết định: Nếu trong câu xuất hiện ngay theo sau các từ chỉ "người" như me, him, us, my friend, hãy dùng tell, bởi vì sau say không thể trực tiếp đi kèm với người.
Vậy say dùng như thế nào? Sau say đi kèm với "nội dung được nói", nếu thực sự muốn nhắc đến đối tượng tiếp nhận thì phải thêm to:
- She said, "I'm tired." ✓ (Cô ấy nói: "Tôi mệt rồi.")
- He said hello to me. ✓ (Anh ấy đã chào tôi.)
Cách nhớ: tell me (nói với tôi) đọc liền nhau rất mượt; say to me (nói với tôi) ở giữa nhất định phải có to.
Câu hỏi thứ hai: Đó có phải là "ngôn ngữ / phát biểu trang trọng" không?
Câu hỏi này dùng để nhận biết speak. Khi bạn muốn diễn đạt "có biết một ngôn ngữ nào đó không" hoặc "nói một ngôn ngữ nào đó", hãy dùng speak:
I want to talk English well.✗ → I want to speak English well. ✓ (Tôi muốn nói tốt tiếng Anh.)Do you talk Chinese?✗ → Do you speak Chinese? ✓ (Bạn có nói tiếng Trung không?)He can say three languages.✗ → He can speak three languages. ✓ (Anh ấy có thể nói được ba thứ tiếng.)
Mẹo quyết định: Khi tên ngôn ngữ (English, Chinese, Japanese) xuất hiện trong câu, hầu như chúng đều đi kèm với speak.
speak cũng được dùng trong các trường hợp "phát biểu, nói chuyện" mang tính trang trọng hoặc một chiều hơn:
- The manager will speak at the meeting. ✓ (Quản lý sẽ phát biểu tại cuộc họp.)
- Could I speak to Mr. Lin, please? ✓ (Tôi có thể nói chuyện với ông Lin được không?) — Khi gọi điện thoại tìm người cũng dùng speak to.
Câu hỏi thứ ba: Đó có phải là "trò chuyện, thảo luận về một chủ đề nào đó" không?
Trường hợp còn lại hãy giao cho talk. Khi bạn muốn diễn đạt "trò chuyện", "thảo luận về việc gì đó" mang tính chất đối thoại hai chiều, thoải mái, hãy dùng talk, phía sau thường đi kèm với about (bàn về việc gì) hoặc to／with (nói chuyện với ai):
Let's speak about it later.✗ → Let's talk about it later. ✓ (Chúng ta hãy nói về chuyện này sau nhé.)I talked English with my teacher.✗ → I talked to my teacher in English. ✓ (Tôi đã trò chuyện với giáo viên của mình bằng tiếng Anh.)- We talked about the movie all night. ✓ (Chúng tôi đã trò chuyện về bộ phim đó suốt cả đêm.)
Lưu ý ví dụ thứ hai ở trên: "ngôn ngữ" dùng khi trò chuyện phải nói là in English, động từ vẫn là talk. speak English chỉ "khả năng nói tiếng Anh"; còn talk in English chỉ "việc thực hiện cuộc hội thoại bằng tiếng Anh", đây là hai khái niệm khác nhau.
Mẹo quyết định: Nếu xuất hiện about (về một chủ đề nào đó), hoặc có cảm giác trò chuyện "qua lại giữa hai người", hãy dùng talk.
Ôn tập nhanh qua ba câu hỏi
Lần tới khi bị ngập ngừng, hãy tự hỏi bản thân theo thứ tự:
- Có đi kèm ngay với người ở phía sau không? → Dùng tell (tell me, tell him).
- Có phải là ngôn ngữ hoặc phát biểu trang trọng không? → Dùng speak (speak English, speak at the meeting).
- Có phải là trò chuyện, bàn luận chủ đề không? → Dùng talk (talk about, talk to).
- Đều không phải, chỉ muốn đưa ra "nội dung nói"? → Dùng say (say "yes", say something).
Hãy xem thêm một vài cặp câu đối chiếu dưới đây để củng cố ấn tượng nhé:
Please say me when you arrive.✗ → Please tell me when you arrive. ✓ (Vui lòng báo cho tôi biết khi bạn đến nơi.)My boss wants to say with you.✗ → My boss wants to talk to you. ✓ (Sếp của tôi muốn nói chuyện với bạn.)Can you speak it again?✗ → Can you say it again? ✓ (Bạn có thể nói lại điều đó một lần nữa không?)
Cặp câu cuối cùng rất dễ bị nhầm lẫn: Khi yêu cầu đối phương "nói lại lời đó một lần nữa", bạn phải dùng say it again, vì trọng tâm nằm ở nội dung của lời nói đó, không liên quan đến khả năng ngôn ngữ.
Luyện tập như thế nào trên Loopy
Chỉ xem quy tắc thì rất dễ quên, cách thực sự để ghi nhớ là bắt gặp chúng lặp đi lặp lại trong số lượng lớn các câu thực tế. Các khóa học phân cấp của Loopy sẽ dựa theo trình độ của bạn (A1–B1) để đưa say, tell, speak, talk vào các ngữ cảnh đối thoại hàng ngày, giúp bạn tự nhiên cảm nhận được sự khác biệt khi nghe thấy Can you tell me… và Let's talk about….
Khi gặp từ nào chưa chắc chắn, bạn chỉ cần mở từ điển tích hợp sẵn là có thể tra cứu ngay ví dụ và cách dùng, xem người bản xứ thực tế kết hợp từ như thế nào. Chế độ nghe nói và nhại giọng sẽ giúp bạn luyện nói theo các câu chính xác, rèn luyện những sự kết hợp vàng như tell me, speak English thành phản xạ tự nhiên của cơ miệng, để lần sau có thể tự nhiên thốt ra.
Sau khi học xong, tính năng ôn tập theo đường cong lãng quên của Loopy sẽ đẩy những từ dễ nhầm lẫn này lại trước mắt bạn đúng vào lúc bạn sắp quên chúng, giúp khắc sâu ấn tượng hết lần này đến lần khác, cho đến khi bạn có thể chọn đúng mà không cần suy nghĩ. Hãy kiểm tra trình độ của bạn trước để tìm ra điểm khởi đầu phù hợp nhất nhé.