Bật đèn, tắt đèn đừng nói open / close! turn on / turn off mới chuẩn bản xứ
"Bật đèn hộ tôi với", "tắt điều hòa đi" —— hai câu này bạn có thể nói ngay lập tức bằng tiếng Việt, nhưng khi chuyển sang tiếng Anh, nhiều người sẽ dịch trực tiếp thành Open the light, Close the air conditioner. Nghe thì có vẻ rất trôi chảy, nhưng người bản xứ nghe xong sẽ hơi ngơ ngác một chút.
Vấn đề nằm ở đâu? Trong tiếng Việt, chỉ cần một từ "bật/mở" và "tắt/đóng" là có thể giải quyết được mọi thứ, nhưng tiếng Anh lại thay đổi cách nói tùy thuộc vào đối tượng. Đây là một trong những lỗi gây nhiễu do tiếng mẹ đẻ kinh điển nhất, hầu như ai cũng từng mắc phải. Tin vui là quy tắc cực kỳ đơn giản, đọc xong bài viết này bạn sẽ không bao giờ sai nữa.
Ghi nhớ một quy tắc cốt lõi trước tiên
Từ "mở / đóng" (hoặc "bật / tắt") trong tiếng Anh chủ yếu được chia thành ba loại đối tượng, mỗi loại dùng một từ riêng:
- Thiết bị điện, nguồn điện (những thứ phát sáng, chuyển động, cần cắm điện) → turn on / turn off
- Cửa ra vào, cửa sổ, nắp, ngăn kéo (những thứ dùng tay để đẩy ra, kéo vào) → open / close
- Trạng thái hoạt động của cửa hàng → open / closed
Nói cách khác, trong tiếng Việt, "mở tivi" và "mở cửa sổ" đều dùng chung từ "mở", nhưng tiếng Anh lại là hai động từ hoàn toàn khác nhau. Hãy ghi nhớ ranh giới này trong đầu, dưới đây chúng ta sẽ đối chiếu từng mục một.
✗ Lỗi dịch trực tiếp → ✓ Cách nói chuẩn bản xứ: Thiết bị điện
Nhóm này là nơi mọi người thường xuyên mắc lỗi nhất. Chỉ cần là thứ cắm điện, phát sáng, hoặc phát ra âm thanh, tất cả đều dùng turn on / turn off:
Open the light.✗ → Turn on the light. ✓ (Bật đèn.)Close the light.✗ → Turn off the light. ✓ (Tắt đèn.)Open the TV.✗ → Turn on the TV. ✓ (Bật tivi.)Close the air conditioner.✗ → Turn off the air conditioner. ✓ (Tắt điều hòa.)Please close the fan.✗ → Please turn off the fan. ✓ (Xin vui lòng tắt quạt.)Open the computer.✗ → Turn on the computer. ✓ (Bật máy tính.)
Đưa vào câu hoàn chỉnh để cảm nhận rõ hơn nhé:
- It's getting dark. Can you turn on the light? (Trời tối rồi. Bạn bật đèn giúp tôi được không?)
- I always turn off the air conditioner before I leave. (Tôi luôn tắt điều hòa trước khi ra ngoài.)
- Don't forget to turn off the TV before you go to bed. (Đừng quên tắt tivi trước khi đi ngủ.)
✓ Cửa ra vào và cửa sổ mới dùng open / close
Vậy khi nào dùng open, close? Câu trả lời là những thứ "chỉ cần dùng tay là có thể đẩy ra, kéo vào" —— cửa ra vào, cửa sổ, nắp, ngăn kéo, sách vở. Những thứ này dùng open / close là chính xác:
- It's hot in here. Please open the window. (Trong này nóng quá. Xin vui lòng mở cửa sổ.)
- Could you close the door? It's noisy outside. (Bạn đóng cửa giúp tôi được không? Bên ngoài ồn quá.)
- She opened the box and found a gift inside. (Cô ấy mở hộp ra và tìm thấy một món quà bên trong.)
Đối chiếu một chút là sẽ thấy rất rõ ràng: Đèn là thiết bị điện, nên phải là turn on the light; cửa sổ dùng tay đẩy, nên là open the window. Cùng là từ "mở" trong tiếng Việt, nhưng tiếng Anh phân biệt rất rõ ràng.
✓ Cửa hàng hoạt động: open / closed
Còn một tình huống thực tế nữa: Hỏi cửa hàng "đã mở cửa chưa, đã đóng cửa chưa". Lúc này, hãy dùng tính từ open / closed để mô tả trạng thái:
- The coffee shop is open until 10 p.m. (Quán cà phê này mở cửa đến 10 giờ tối.)
- Sorry, we're closed today. (Xin lỗi, hôm nay chúng tôi đóng cửa.)
- Is the bank open on Saturdays? (Ngân hàng có mở cửa vào thứ Bảy không?)
Lưu ý ở đây, đang hoạt động là open, còn đóng cửa là closed (có chữ d, vì nó mô tả trạng thái "được đóng lại"). Từ này trông giống động từ close của cửa ra vào/cửa sổ nhưng cách dùng khác nhau, khi thấy We're closed là bạn biết ngay "hôm nay không hoạt động".
Một mẹo nhỏ dễ nhớ để phân biệt
Khi không chắc chắn nên dùng từ nào, bạn chỉ cần tự hỏi mình một câu:
Thứ này có phải là thiết bị điện "cắm điện, phát sáng hoặc chuyển động" không? Đúng → turn on / turn off. Có phải là cửa ra vào/cửa sổ "dùng tay đẩy ra kéo vào" không? Đúng → open / close.
Quạt máy quay được, cần cắm điện, nên là turn off the fan; cửa sổ dùng tay đẩy, nên là open the window. Hãy ghi nhớ hình ảnh này trong đầu, bạn sẽ hầu như không bao giờ chọn sai.
Học thêm hai nhóm cách nói mở rộng cực kỳ hữu ích
Sau khi từ bỏ thói quen dùng sai open / close, hãy học thêm hai nhóm từ này để nói về các thiết bị điện một cách tự nhiên hơn nữa:
- switch on / switch off: gần như giống hệt với turn on / turn off, có thể thay thế cho nhau. Please switch off the lights when you leave. (Vui lòng tắt đèn khi bạn rời đi.)
- turn up / turn down: vặn to, vặn nhỏ (âm lượng, nhiệt độ, độ sáng). Can you turn up the volume? I can't hear it. (Bạn có thể vặn to âm lượng lên không? Tôi không nghe thấy.) It's too hot. Let's turn down the heater. (Nóng quá. Chúng ta vặn nhỏ lò sưởi lại đi.)
Như vậy là bạn đã có thể nói trọn bộ các thao tác "bật, tắt, vặn to, vặn nhỏ" thiết bị điện bằng tiếng Anh rồi.
Đừng quên: Đại từ phải kẹp ở giữa
turn on / turn off là cụm động từ tách rời, khi tân ngữ được đổi thành it, them, bạn bắt buộc phải nhét chúng vào giữa hai từ:
- Turn it on. ✓,
Turn on it.✗ (Bật nó lên.) - Turn them off. ✓,
Turn off them.✗ (Tắt chúng đi.)
Khi tân ngữ là danh từ thì cách nào cũng được (turn on the light = turn the light on), nhưng một khi đã đổi thành đại từ, bạn chỉ có thể đặt nó ở giữa. Nhớ kỹ quy tắc nhỏ này, câu nói của bạn sẽ lập tức tự nhiên như người bản xứ.
Cách luyện tập trên Loopy
Biết quy tắc và áp dụng được chúng là hai việc hoàn toàn khác nhau, khoảng cách ở giữa chính là "phải gặp nhiều lần". Loopy đưa các câu như turn on the light, open the window, turn off the air conditioner vào trong các tình huống hội thoại và luyện nghe thực tế cuộc sống, giúp bạn liên tục bắt gặp chúng một cách tự nhiên trong lúc nghe, nói và shadowing (đọc nhại). Sau đó, hệ thống sẽ sử dụng đường cong trí nhớ để nhắc nhở bạn ôn tập ngay khi bạn sắp quên. Khi gặp từ nào chưa chắc chắn, bạn có thể dễ dàng nhấp vào từ điển để tra cứu cách dùng cũng như ví dụ của turn on, switch off.
Từ hôm nay, khi nhìn thấy đèn, tivi, điều hòa, hãy tự nhẩm trong đầu sang turn on / turn off; chỉ khi thấy cửa ra vào, cửa sổ mới dùng open / close. Luyện tập thêm vài lần, ranh giới này sẽ trở thành phản xạ tự nhiên của bạn.