wish và if only: Cách nói về sự hối tiếc và mong ước "Ước gì lúc đó..." bằng tiếng Anh
Chắc chắn bạn đã từng trải qua khoảnh khắc này: vừa nộp bài thi xong mới nghĩ ra đáp án, trong lòng thầm nghĩ "A, biết thế thì...". Trong tiếng Anh, cấu trúc chuyên dùng để diễn tả mong ước và sự hối tiếc như vậy chính là wish và if only.
Điểm mà nhiều người thường gặp khó khăn là: sau wish rốt cuộc phải dùng thì gì? Bài viết này sẽ giải thích rõ ràng một lần duy nhất thông qua ba tình huống thực tế trong cuộc sống. Bạn sẽ nhận ra quy tắc thực ra rất logic, sau khi học xong, những câu "Ước gì..." giấu kín trong lòng cuối cùng cũng có thể nói ra rồi.
Trước tiên, hãy nắm vững một quan niệm cốt lõi
wish diễn tả "mong ước trái ngược với thực tế". Vì trái ngược với thực tế, tiếng Anh sẽ lùi thì "về phía sau một bước", điều này gọi là "lùi thì".
Nghe có vẻ trừu tượng, nhưng chỉ cần nhớ câu này: thì phía sau wish luôn lùi về quá khứ một bước so với thời điểm bạn muốn diễn đạt.
- Muốn nói về mong ước ở "hiện tại" → dùng thì quá khứ
- Muốn nói về sự hối tiếc ở "quá khứ" → dùng thì quá khứ hoàn thành (had + quá khứ phân từ)
Dưới đây chúng ta hãy cùng xem xét từng trường hợp.
Trường hợp thứ nhất: wish + thì quá khứ, nói về "mong ước ở hiện tại"
Khi bạn không hài lòng với tình trạng hiện tại và muốn nó khác đi, hãy dùng wish + thì quá khứ.
I wish I spoke English fluently. (Ước gì tôi nói tiếng Anh trôi chảy.)
Lưu ý ở đây dùng spoke (thì quá khứ), nhưng rõ ràng đang nói về sự việc ở hiện tại. Tại sao? Bởi vì thực tế là "bây giờ tôi nói không trôi chảy", mong ước này trái ngược với thực tế, nên thì phải lùi về sau.
Một số ví dụ khác:
- I wish I had more free time. (Ước gì tôi có nhiều thời gian rảnh rỗi hơn.)
- She wishes she lived closer to her family. (Cô ấy ước gì mình sống gần gia đình hơn.)
- I wish it weren't raining today. (Ước gì hôm nay trời không mưa.)
Câu cuối cùng cần đặc biệt lưu ý: động từ be trong câu wish, trong cách dùng trang trọng, động từ này luôn là were bất kể ngôi nào.
I wish I were taller. ✓ I wish I was taller. ✗ Trong văn nói thường nghe thấy was, nhưng đối với các kỳ thi và văn bản trang trọng, vui lòng dùng were.
Bí quyết xác định: Nếu nói về "bây giờ tôi ước nó trở nên khác đi", động từ sẽ lùi một thì thành quá khứ.
Trường hợp thứ hai: wish + had + quá khứ phân từ, nói về "sự hối tiếc trong quá khứ"
Khi bạn hối tiếc về những việc đã xảy ra (hoặc chưa xảy ra) trong quá khứ, hãy dùng wish + had + quá khứ phân từ. Đây chính là nghĩa thực sự của "biết thế thì...".
I wish I had studied harder for the exam. (Ước gì tôi đã học chăm chỉ hơn cho kỳ thi.)
Ý ngoài lời của câu này là: lúc đó tôi đã không học hành chăm chỉ, bây giờ tôi hối hận rồi. Sự việc đã qua, không thể thay đổi, vì vậy thì của câu lùi về quá khứ hoàn thành.
Một số ví dụ khác:
- I wish I hadn't said that. (Ước gì lúc đó tôi đã không nói lời đó.)
- He wishes he had taken the job. (Anh ấy ước gì lúc đó mình đã nhận công việc đó.)
- We wish we had booked the tickets earlier. (Chúng tôi ước gì mình đã đặt vé sớm hơn.)
Hãy đặt hai cách dùng này cạnh nhau để so sánh, bạn sẽ cảm nhận được ngay sự khác biệt:
- I wish I knew the answer. (Ước gì tôi biết câu trả lời.) → Bây giờ không biết
- I wish I had known the answer. (Ước gì lúc đó tôi đã biết câu trả lời.) → Lúc đó không biết
Trường hợp thứ ba: wish + would, nói về "sự phàn nàn đối với người khác"
Còn có một cách dùng cực kỳ hữu ích: khi bạn muốn ai đó từ bỏ một hành vi khiến bạn khó chịu, hãy dùng wish + chủ ngữ + would. Cách dùng này mang sắc thái phàn nàn hoặc mất kiên nhẫn một chút.
I wish you would stop interrupting me. (Ước gì bạn ngừng ngắt lời tôi.)
Một số ví dụ khác:
- I wish it would stop raining. (Ước gì trời tạnh mưa.)
- I wish my neighbors would be quieter at night. (Ước gì hàng xóm của tôi yên tĩnh hơn vào ban đêm.)
Lưu ý nhỏ: would này thường được dùng cho hành vi của "người khác hoặc sự vật bên ngoài". Hãy tránh dùng nó khi nói về mong muốn của bản thân, I wish I would... nghe sẽ rất kỳ lạ, đối với mong muốn của chính mình thì hãy quay lại dùng trường hợp thứ nhất (wish + thì quá khứ).
if only: Tăng thêm một chút cảm xúc
Quy tắc ngữ pháp của if only hoàn toàn giống với wish, điểm khác biệt duy nhất là giọng điệu mạnh mẽ hơn, mang sắc thái cảm thán hơn. Trong tiếng Việt có thể dịch là "Giá mà... thì tốt biết mấy".
- If only I had more money. (Giá mà tôi có nhiều tiền hơn thì tốt biết mấy.) → Mong ước ở hiện tại
- If only I had listened to my mom. (Giá mà lúc đó tôi nghe lời mẹ thì tốt biết mấy.) → Sự hối tiếc trong quá khứ
- If only the bus would come faster. (Giá mà xe buýt đến nhanh hơn chút thì tốt biết mấy.) → Phàn nàn
Quy tắc giống hệt nhau: mong ước ở hiện tại đi với thì quá khứ, sự hối tiếc trong quá khứ đi với had + quá khứ phân từ. Học được wish thì coi như được tặng miễn phí if only.
Có họ hàng với câu điều kiện if
Nếu bạn đã từng học câu điều kiện giả định, bạn sẽ thấy wish trông rất giống chúng, vì cả hai đều nói về việc "trái ngược với thực tế".
- If I had more time, I would travel more. (Nếu tôi có nhiều thời gian hơn, tôi sẽ đi du lịch nhiều hơn.)
- I wish I had more time. (Ước gì tôi có nhiều thời gian hơn.)
Cả hai câu đều dùng thì quá khứ để diễn tả "điều không có thật ở hiện tại". Ghi nhớ wish cùng với câu điều kiện, toàn bộ hệ thống "giả định và mong ước" của bạn sẽ được liên kết thành một mạng lưới.
Phương pháp kiểm tra thì để xác định trong một giây
Lần tới khi muốn dùng wish, trước tiên hãy tự hỏi bản thân một câu hỏi:
"Điều mình muốn thay đổi là tình trạng hiện tại, hay sự việc đã xảy ra trong quá khứ?"
- Tình trạng hiện tại → wish + thì quá khứ (I wish I knew.)
- Sự việc trong quá khứ → wish + had + quá khứ phân từ (I wish I had known.)
- Muốn người khác thay đổi → wish + would (I wish you would help.)
Hãy học thuộc lòng ba câu này như những câu mẫu, chỉ cần thay đổi động từ là bạn có thể tạo ra vô số câu khác nhau.
Luyện tập thế nào trên Loopy
Hiểu rõ quy tắc ngữ pháp mới chỉ là bước đầu tiên, để thực sự ghi nhớ thì phải dựa vào việc "bắt gặp lặp đi lặp lại trong các ngữ cảnh". Loopy đưa các cấu trúc như wish và if only vào các cuộc hội thoại thực tế của khóa học phân cấp, được sắp xếp tuần tự từ A1 đến B1, giúp bạn tích lũy một cách tự nhiên ở mức độ khó mà bạn có thể nghe hiểu được.
- Khi gặp những câu như I wish I had..., bạn có thể tra cứu từ vựng và nghe phát âm tức thì bằng từ điển tích hợp sẵn mà không cần thoát ra ngoài.
- Chế độ nghe, nói và đọc theo giúp bạn luyện nói theo người bản xứ từng câu một, luyện cảm giác ngôn ngữ về "lùi thì" vào miệng và tai, để lần sau có thể tự nhiên thốt ra.
- Các cấu trúc đã học sẽ được đưa vào ôn tập theo đường cong trí nhớ, xuất hiện trở lại vào đúng khoảnh khắc bạn chuẩn bị quên, giúp bạn thực sự nhớ kỹ cấu trúc hối tiếc này.
Mỗi lần "cuối cùng mình cũng hiểu câu này", mỗi lần đọc theo thành công đều là những tiến bộ nhỏ có thể nhìn thấy được. Cứ từ từ, bạn sẽ làm được.