Thì Hiện tại Đơn vs Thì Hiện tại Tiếp diễn: Chỉ cần hỏi câu này, bạn sẽ không bao giờ dùng sai
Trong tiếng Anh, có hai thì "hiện tại" thường khiến người mới bắt đầu bối rối: I read books. (Tôi đọc sách.) và I'm reading a book. (Tôi đang đọc một cuốn sách.) Hai câu này trông rất giống nhau, nhưng ý nghĩa lại hoàn toàn khác nhau. Câu trước nói về "thói quen, sự thật", câu sau nói về "việc đang xảy ra ngay lúc này".
Tin vui là có một mẹo cực kỳ đơn giản để phân biệt chúng, sau khi học xong bạn sẽ có thể chọn đúng theo bản năng trong hầu hết các trường hợp. Bài viết này sẽ giúp bạn phân biệt rõ ràng hai thì này một cách triệt để.
Thì Hiện tại Đơn: Thói quen, Sự thật, Lịch trình
Thì Hiện tại Đơn (present simple) dùng để mô tả những việc có tính chất lâu dài, trọng tâm là "luôn luôn như vậy". Nó bao gồm ba trường hợp:
- Thói quen, hành động lặp đi lặp lại: I drink coffee every morning. (Tôi uống cà phê mỗi sáng.)
- Sự thật hiển nhiên, chân lý: The sun rises in the east. (Mặt trời mọc ở hướng Đông.)
- Lịch trình, thời gian biểu cố định: The train leaves at seven. (Tàu khởi hành lúc bảy giờ.)
Cấu trúc của nó rất đơn giản, động từ dùng ở dạng nguyên thể. Cần đặc biệt ghi nhớ một quy tắc: khi chủ ngữ là ngôi thứ ba số ít (he / she / it), động từ phải thêm -s.
- I work in Taipei. (Tôi làm việc tại Taipei.)
- She works in Taipei. (Cô ấy làm việc tại Taipei.)
- My brother likes tea. (Anh trai tôi thích trà.)
Mẹo nhớ: động từ đi sau he, she, it, hãy nhớ mang theo một chữ -s. Đây là chi tiết nhỏ mà người mới bắt đầu dễ bỏ sót nhất.
Thì Hiện tại Tiếp diễn: Đang xảy ra ngay lúc này
Thì Hiện tại Tiếp diễn (present continuous) dùng để mô tả hành động "đang diễn ra tại thời điểm hiện tại". Cấu trúc cố định của nó là động từ be (am / is / are) + động từ -ing:
- I'm reading now. (Bây giờ tôi đang đọc sách.)
- She is cooking dinner. (Cô ấy đang nấu bữa tối.)
- They are playing outside. (Họ đang chơi ở bên ngoài.)
Ngoài việc "đang làm ngay lúc này", thì hiện tại tiếp diễn còn có hai cách dùng phổ biến khác:
- Trạng thái tạm thời (chỉ trong thời gian này, sau một thời gian sẽ thay đổi): I'm staying with friends this week. (Tuần này tôi đang ở tạm nhà bạn.)
- Kế hoạch đã được lên lịch sẵn trong tương lai gần: We're meeting Tom tomorrow. (Ngày mai chúng tôi sẽ gặp Tom.)
Điểm chung của hai cách dùng này là "ngắn hạn, có phạm vi thời gian", hoàn toàn đối lập với "thói quen lâu dài" của thì hiện tại đơn.
Từ nhận biết: Manh mối trong câu
Trong câu thường ẩn chứa các từ nhận biết thời gian, nhìn thấy chúng bạn có thể nhanh chóng xác định nên dùng thì nào.
Thì hiện tại đơn thường đi kèm với các từ nhận biết chỉ "tần suất":
- usually (thường xuyên), always (luôn luôn), often (thường), every day (mỗi ngày)
- I usually walk to school. (Tôi thường đi bộ đến trường.)
- He always drinks tea in the morning. (Anh ấy luôn uống trà vào buổi sáng.)
Thì hiện tại tiếp diễn thường đi kèm với các từ nhận biết chỉ "thời điểm hiện tại":
- now (bây giờ), right now (ngay bây giờ), at the moment (lúc này), today (hôm nay, chỉ khoảng thời gian hiện tại)
- I'm walking to school right now. (Ngay bây giờ tôi đang đi bộ đến trường.)
- He is drinking coffee at the moment. (Lúc này anh ấy đang uống cà phê.)
Mẹo: Trong câu có every day, usually thì hầu hết là thì đơn; có now, at the moment thì đa phần là thì tiếp diễn.
Động từ chỉ trạng thái: Thường chỉ dùng ở thì đơn
Có một nhóm động từ mô tả "trạng thái", ví dụ như suy nghĩ, cảm xúc, sở hữu. Loại động từ chỉ trạng thái (state verbs) này thường dùng ở thì đơn, ngay cả khi muốn nói về thời điểm hiện tại:
- know (biết): I know the answer. ✓,
I am knowing the answer.✗ - like (thích): She likes music. ✓,
She is liking music.✗ - want (muốn): I want some water. ✓,
I am wanting some water.✗ - have (có/sở hữu): He has a car. ✓,
He is having a car.✗
Cách xác định: Hãy tự hỏi "Đây là hành động có thể nhìn thấy được, hay là trạng thái tâm lý?" Những hành động có thể nhìn thấy, có thể thực hiện được (run, eat, read) thì dùng được ở thì tiếp diễn; còn những thứ thuộc về tâm lý, cảm giác (know, like, want) thì chỉ dùng ở thì đơn.
Cần lưu ý một điểm, khi have thể hiện hành động thực tế như "ăn, uống", chúng ta có thể dùng thì tiếp diễn: I'm having lunch. (Tôi đang ăn trưa.) Ở đây, have đóng vai trò là một động từ chỉ hành động, có nghĩa là "ăn", khác với nghĩa "sở hữu".
Phân biệt bằng một câu hỏi
Khi gặp một câu mà bạn chưa biết chắc chắn, hãy tự hỏi câu này trước:
"Đây là thói quen/sự thật, hay là việc đang xảy ra ngay lúc này?"
- Thói quen, sự thật lâu dài, lịch trình → Thì hiện tại đơn (nhớ thêm -s cho ngôi thứ ba)
- Đang làm ngay lúc này, tạm thời trong thời gian này, kế hoạch đã lên lịch trong tương lai gần → Thì hiện tại tiếp diễn (be + V-ing)
Hãy xem một ví dụ so sánh với cùng một động từ work:
- I work in Taipei. (Tôi làm việc tại Taipei.) → Sự thật lâu dài, dùng thì đơn
- I'm working from home today. (Hôm nay tôi làm việc ở nhà.) → Chỉ là tạm thời hôm nay, dùng thì tiếp diễn
Các lỗi thường gặp
- Bỏ quên -s ở ngôi thứ ba số ít:
She like coffee.phải sửa thành She likes coffee. (Cô ấy thích cà phê.) - Cố ép thêm -ing cho động từ chỉ trạng thái:
I am understanding now.phải sửa thành I understand now. (Bây giờ tôi hiểu rồi.) - Dùng thì tiếp diễn cho thói quen:
I am going to work every day.(thói quen mỗi ngày) phải sửa thành I go to work every day. (Tôi đi làm mỗi ngày.) - Dùng thì đơn cho việc đang xảy ra: Khi bạn bè gọi điện cho bạn và bạn đang ăn cơm, bạn phải nói là I'm eating now. (Tôi đang ăn cơm.) Ở đây dùng thì tiếp diễn, hãy để dành
I eat now.cho những trường hợp nói về "thói quen".
Cách luyện tập trên Loopy
Chỉ ghi nhớ quy tắc thì rất dễ quên, cách thực sự để nhớ lâu là "gặp lại chúng nhiều lần trong các ví dụ thực tế". Các khóa học phân cấp của Loopy sẽ lồng ghép thì hiện tại đơn và thì hiện tại tiếp diễn vào các tình huống hội thoại thực tế ở trình độ A1–A2, giúp bạn tự động phân biệt hai thì này thông qua việc nghe, nói và nhại lại (shadowing); khi gặp các trường hợp ngoại lệ của động từ chỉ trạng thái như know, like, hệ thống cũng sẽ giúp bạn khắc sâu ấn tượng qua từng ví dụ, đồng thời sắp xếp ôn tập theo đường cong trí nhớ.
Lần tới trước khi đặt câu, hãy tự hỏi bản thân câu hỏi này trước: "Đây là thói quen, hay là việc đang xảy ra ngay lúc này?" Luyện tập thêm vài lần, bạn sẽ thấy mình có thể chọn đúng mà không cần phải đắn đo suy nghĩ nữa.